Rodzaje pokryć dachowych na dachy skośne – przegląd materiałów

Rodzaje pokryć dachowych na dachy skośne

Dach jest nie tylko zwieńczeniem bryły – jako element przegród zewnętrznych zapewnia szczelność, termoizolację i ochronę akustyczną dla poddasza użytkowego. Głównym zadaniem pokrycia dachowego jest ochrona budynku przed opadami, w tym skuteczne odprowadzanie wody z połaci. W przypadku dachów skośnych szczególnie istotne jest również przenoszenie naprężeń powstałych w wyniku naporu wiatru na konstrukcję – zarówno materiał pokryciowy, jak i sposób jego montażu powinny więc cechować się wysoką trwałością. Każdy z bogatej oferty dostępnych na rynku materiałów pokryciowych ma swoje cechy, które w danych warunkach inwestycji mogą okazać się kluczowe dla podjęcia decyzji zakupowej. Niektóre są bardziej odporne na warunki atmosferyczne i upływ czasu, podczas gdy inne mogą być tańsze czy łatwiejsze w montażu. Zasadniczo stosowane rodzaje pokryć dachowych można podzielić na dwie główne grupy: te wybierane do pokrycia dachów skośnych oraz materiały do przeznaczone na dachy płaskie. Najczęściej spotykane rodzaje pokryć dachowych stosowanych na dachy skośne to: materiały ceramiczne, cementowe, blaszane i bitumiczne.

Tradycyjne i wciąż popularne – pokrycia ceramiczne

Dachówki ceramiczne to jeden z najstarszych i najbardziej tradycyjnych rodzajów pokryć dachowych. Wykonuje się je z gliny o bardzo małej zawartości margla oraz dodatków uszlachetniających – takich jak kwarc czy mączka ceglana – które poprawiają ich jakość. Dachówki po uformowaniu i wysuszeniu wypala się w wysokiej temperaturze (900-1200°C). Ze względu na kształt oraz sposób montażu wyróżnia się dachówki typu: karpiówka, dachówka zakładkowa (renesansowa, marsylka, holenderka, suwakowa), mnich-mniszka.

Dachówki ceramiczne charakteryzują się:

• dużą trwałością – odpowiednio utrzymywane i konserwowane mogą służyć nawet kilkaset lat;
• wysoką odpornością na mróz i ogień – porowata struktura dachówek ceramicznych, a także procesy szkliwienia (glazurowania) lub angobowania zapewniają odporność na wahania temperatur i działanie ognia;
• atrakcyjnym wyglądem – bogata oferta kształtów, kolorów i faktur pozwala dopasować dachówki do prawie każdego stylu architektonicznego;
• znaczną masą – duża waga dachówek ceramicznych wiąże się z koniecznością wykonania solidnej konstrukcji dachu, z drugiej jednak strony zwiększa stabilność i odporność pokrycia na podrywanie przez wiatr;
• dobrą izolacyjnością akustyczną – masywne ceramiczne elementy skutecznie tłumią hałas deszczu i wiatru;
• wysoką ceną – materiały ceramiczne należą do najdroższych rodzajów pokryć dachowych na rynku.

Firmy produkujące dachówki ceramiczne oprócz dachówek podstawowych oferują kompletny zestaw dodatków ceramicznych umożliwiających estetyczne wykończenie kalenic, grzbietów czy szczytów dachów.

Czytaj też: Ocieplenie dachu skośnego od wewnątrz – przegląd materiałów izolacyjnych

Ekonomiczne rozwiązania – pokrycia cementowe

Dachówki cementowe (nazywane też betonowymi) wykonywane są z mieszanki piasku kwarcowego, cementu portlandzkiego i wody; do masy dodaje się pigmenty tlenkowe, a zewnętrzną warstwę zabezpiecza akrylową powłoką. Wypalanie odbywa się w temperaturze około 60 °C, co zużywa70 % mniej energii niż produkcja ceramiki, a tym samym ogranicza emisję CO₂. Po kilkumiesięcznym sezonowaniu dachówki betonowe uzyskują pełną wytrzymałość i twardnieją jeszcze przez wiele lat, stając się materiałem niemal „kamiennym”. Powierzchnia dachówek cementowych jest bardziej chropowata od ceramicznych. Ze względu na porowatość materiału na powierzchnię dachówek nanosi się warstwy farb akrylowych lub akrylowo-silikatowych (w ostatnich latach również akrylowo-polimerowych, dzięki czemu uzyskują jednolity kolor, większą odporność na mróz oraz mniejszą nasiąkliwość). Waga betonowych dachówek jest nieco mniejsza niż ceramicznych i wynosi ok. 40–60 kg/m² (zazwyczaj 45 kg/m²).  Podobnie jak ceramika wymagają zatem solidnej więźby, ale dzięki ciężarowi dobrze opierają się podmuchom wiatru. Kolor uzyskuje się poprzez pigmenty w masie oraz powłoki, dlatego barwy (czerwony, brązowy, grafit) mogą być mniej nasycone niż w ceramice.

W porównaniu do dachówek ceramicznych pokrycia cementowe charakteryzują się:

• większym rozmiarem – zużycie to średnio 10 dachówek cementowych na 1 m² połaci dachowych (w przypadku ceramicznych – 13 sztuk);
• mniejszą masą – co ułatwia transport i montaż;
• większą odpornością na uszkodzenia mechaniczne – gęsta struktura materiału zmniejsza podatność na pęknięcia i uszkodzenia;
• mniejszą różnorodnością kształtów i kolorów – mniejsza oferta w porównaniu do ceramicznych; słabsze wysycenie kolorów materiału
• niższa cena – koszty zakupu materiału oraz montaż są mniejsze niż w przypadku pokryć z ceramiki.

Najpopularniejsze w Polsce – rodzaje pokryć dachowych z blachy

Pokrycia metalowe obejmują dwie główne grupy: blachodachówkę (profilowane arkusze przypominające dachówki) i blachy płaskie (panele na rąbek stojący lub blachy trapezowe). Materiały te wykonuje się ze stali powlekanej lub aluminium. Arkusze są ocynkowane – często pokryte warstwą alucynku, poliestru, poliuretanu lub puralu, co zwiększa odporność na korozję. Różnorodność profilowa jest duża: na rynku są arkusze dużego formatu (długość nawet kilku metrów), które sprawdzają się przy prostych połaciach, oraz modułowe blachodachówki, których niewielkie panele ułatwiają krycie skomplikowanych dachów i zmniejszają ilość odpadów. Blachy trapezowe mają różne wysokości profili; te niskie (T6–T14) stosuje się na elewacje i dachy obiektów gospodarczych, średnie (T18–T35) – na domy jednorodzinne, a wysokie (T40 i powyżej) – w halach. Pokrycia na rąbek stojący (tzw. panele zatrzaskowe) to płaskie arkusze łączone klamrami; mogą być wykonane z aluminium, stali, a także z droższych metali jak tytan‑cynk czy miedź.

Pokrycia metalowe, takie jak blachodachówka, blacha trapezowa czy panele dachowe, to obecnie często wybierane rodzaje pokryć dachowych. O popularności decydują przede wszystkim lekkość materiału, łatwość montażu i atrakcyjna, nowoczesna estetyka. Ze względu na swoją lekkość nie wymagają tak masywnej i kosztownej więźby jak dachówka ceramiczna czy cementowa.

Główne cechy pokryć blaszanych:

• stosunkowo mała masa – nie wymagają masywnej i kosztownej więźby;
• łatwość montażu – modułowa i prosta budowa pozwala na szybkie i nieskomplikowane wykonanie prac;
• bogata oferta kolorów i wykończeń – co zapewnia dużą elastyczność projektową;
• gorsze właściwości akustyczne – niska odporność na hałas (zwłaszcza dźwięki padającego deszczu i gradu) może skutkować obniżonym komfortem akustycznym, wymagają więc dodatkowej izolacji akustycznej;
• niższa odporność na korozję – trwałość pokrycia wydłużają odpowiednie powłoki i inne zabezpieczenia antykorozyjne, a także regularna konserwacja.

Gonty i papy – pokrycia bitumiczne

Do grupy pokryć bitumicznych zalicza przede wszystkim gonty (gonty papowe), papy rolowe oraz płyty faliste. Materiały te cechują się lekkością i elastycznością, dlatego stosowane są głównie na dachach o skomplikowanych kształtach. Wyroby te opierają się na bitumie modyfikowanym, który jest zbrojony włókniną szklaną lub poliestrową i pokryty posypką mineralną. Najpopularniejsze są gonty bitumiczne, bo w odróżnieniu od papy rolowej mają atrakcyjny wygląd przypominający łupek lub drewniane gonty, a także łatwo je dopasować do skomplikowanych kształtów dachu. Papa asfaltowa występuje w postaci rolki i składa się z kilku warstw bitumu z posypką. Najczęściej stosuje się ją jako warstwę podkładową pod inne pokrycia lub na dachy płaskie; w dachach skośnych przy małych spadach (poniżej 15°) pełni funkcję membrany przeciwwodnej. Płyty faliste to sztywne arkusze bitumiczne, które można układać na łatach; wymagają spadu co najmniej 15°. Do krycia dachów domów jednorodzinnych stosuje się dachówki bitumiczne. Wyroby bitumiczne cechują się lekkością, łatwością w montażu, nie wymagają szczególnych prac konserwacyjnych, poza tym są nienasiąkliwe i mrozoodporne.

Główne cechy pokryć bitumicznych:

• niska cena – materiały bitumiczne to jedne z najtańszych rodzajów pokryć dachowych;
• łatwy montaż – są lekkie i elastyczne; mały format gontów bitumicznych ułatwia estetyczne pokrycie dachów o skomplikowanej budowie (z licznymi załamaniami czy lukarnami);
• wysokie właściwości akustyczne – dobrze tłumią hałas deszczu i gradu;
• niższa trwałość – zwłaszcza w porównaniu z pokryciami ceramicznymi i betonowymi; standardowe gonty mają trwałość 30–40 lat;
• mniej atrakcyjna estetyka – ze względu na ograniczenia estetyczne nie są stosowane do pokryć budynków o reprezentacyjnym charakterze.

Rodzaje pokryć dachowych – kryteria doboru

Na stale rozwijającym się rynku znajdziemy różne rodzaje pokryć dachowych. Wybór odpowiedniego rodzaju pokrycia to proces, który powinien przebiegać z uwzględnieniem wielu czynników, zarówno technicznych, jak i ekonomicznych. Znane od lat pokrycia ceramiczne to gwarancja trwałości i wysokich walorów estetycznych, należą jednak do rozwiązań drogich, a ze względu na swój ciężar wymagają jednak solidnej konstrukcji. Materiały cementowe mogą stanowić pewien kompromis między ceną a trwałością – podobnie jak ceramiczne są ciężkie i trwałe, a przy tym zdecydowanie od nich tańsze. Niesłabnącą popularnością cieszą się różnego rodzaju pokrycia blaszane – od blachodachówek po panele – co wynika zarówno z ich atrakcyjnej ceny, jaki i łatwości montażu. Mimo znacznej konkurencji na rynku wciąż rozwija się również oferta materiałów bitumicznych, wybieranych na pokrycie dachów skośnych ze względu na ich lekkość, a przede wszystkim niskie koszty materiałów i robocizny. Trzeba jednak pamiętać, że wyroby te wymagają pełnego deskowania i charakteryzują się krótszą żywotnością.

Możliwości budżetowe oraz właściwości materiałów pokryciowych to niejedyne kwestie, które należy wziąć pod uwagę podczas wyboru rodzaju pokrycia. Powinno być one dostosowane do stylu architektonicznego budynku, a także jego otoczenia. Istotne są również warunki atmosferyczne występujące w danym regionie, takie jak porywiste wiatry, intensywne opady deszczu czy intensywne nasłonecznienie. Należy też pamiętać o aspektach konstrukcyjnych dachu i całego budynku, zwłaszcza takich jak kąt nachylenia dachu i jego złożoność czy możliwości nośne konstrukcji. Materiały ciężkie, takie jak ceramika czy elementy betonowe, będą stanowiły znaczne obciążenie konstrukcji. W wypadku planowania wymiany pokrycia z lżejszego na cięższe możliwość tę należy wówczas potwierdzić z projektantem.