Nowe Warunki techniczne – planowane zmiany utrudnią termomodernizację?

Nowe Warunki techniczne – cele nowelizacji

Przygotowana w Ministerstwie Rozwoju i Technologii nowelizacja Rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie ma dostosować polskie przepisy do wymogów transformacji energetycznej określonych w unijnej dyrektywie EPBD. To nie tylko ważny, ale i pilny do realizacji cel, bo budynki odpowiadają za największe zużycie energii w UE. Nowe Warunki techniczne mają w założeniach przyspieszyć i uprościć proces inwestycyjny, poprawić dostępność, bezpieczeństwo i efektywność energetyczną polskich budynków.

Jak czytamy na stronie gov.pl, planowane zmiany dotyczą m.in.:

• zwiększenia dostępności do budynków dla osób ze szczególnymi potrzebami,
• wprowadzenia standardu „bezemisyjnego” dla nowych budynków;
• wymogu wyposażania systemów technicznych w nowych budynkach w urządzenia zapewniające automatyczne sterowanie.

Ponadto projektuje się również wprowadzenie regulacji odnośnie do ochrony przeciwpożarowej budynków, mających „ograniczyć stosowanie niektórych rozwiązań techniczno-budowlanych, które sprzyjają niekontrolowanemu rozprzestrzenianiu się pożarów”. Jak wskazuje się w uzasadnieniu projektu nowelizacji „dzięki temu ryzyko szybkiego rozwoju pożarów i osiągania przez nie dużych rozmiarów zostanie zmniejszone”.

Jak nowe Warunki techniczne mogą wpłynąć na rynek termomodernizacji

Do części projektowanych zmian, których celem ma być wzrost bezpieczeństwa pożarowego budynków, niektórzy specjaliści branży ociepleniowej zgłaszają pewne zastrzeżenia, zwłaszcza odnośnie do wzrostu stosowania w budownictwie tzw. niepalnych termoizolacji oraz obowiązkowego wykonywania w ociepleniach części budynków – tzw. barier ogniowych z wełny mineralnej. Jak wyjaśnia MRiT, proponowane rozwiązania mają przyczynić się do ograniczenia możliwości wystąpienia pożarów dużych i bardzo dużych, powodujących straty znacznych rozmiarów. Prace w tym zakresie miały zostać zainicjowane przez Komendę Główną Państwowej Straży Pożarnej po analizie ostatnich pożarów hal wielkopowierzchniowych, przede wszystkim pożaru centrum handlowego przy ul. Marywilskiej Warszawie, do którego doszło w maju ub.r.

Jeśli propozycje KG PSP wejdą w życie, to szeregu wskazanych w rozporządzeniu budynków – wielorodzinnych powyżej trzech kondygnacji naziemnych oraz wielkopowierzchniowych – hal magazynowych, produkcyjnych czy galerii handlowych nie będzie już można ocieplić w dotychczasowy sposób, tj. przy zastosowaniu wyłącznie płyt ze styropianu, poliuretanu czy płyt warstwowych z rdzeniem z tych wyrobów. Ocieplenie ścian bądź dachów będzie musiało zawierać pasy i strefy z wełny mineralnej albo być wykonane wyłącznie z użyciem wełny.

Obawy branży ociepleniowej

Niektórzy specjaliści z branży ociepleniowej oceniają, że wskazane wyżej zmiany zostały zaproponowane na wyrost, w oderwaniu od oceny poziomu bezpieczeństwa pożarowego budynków, a przede wszystkim bez dowodów skuteczności takich rozwiązań. Ich zdaniem propozycje Państwowej Straży Pożarnej mają pozostawać w sprzeczności z klasyfikacjami ogniowymi i innymi wymaganiami formalnymi dotyczącymi ocieplania budynków. Pomijają również techniczne możliwości wykonywania pasów i stref z wełny w ociepleniach budynków oraz trwałość takich rozwiązań. Przedstawiciele branży ostrzegają, że negatywne społeczne, ekonomiczne i środowiskowe skutki takich zmian dla budownictwa wielokrotnie przekroczą skutki pożarów, które w praktyce w dalszym ciągu zdarzają się niezmiernie rzadko.

Nowe Warunki techniczne to wzrost kosztów termomodernizacji?

Jak podnoszą niektórzy przedstawiciele branży termomodernizacyjnej, według wstępnych szacunków, w przypadku ociepleń ścian zewnętrznych z pasami wełny koszty termoizolacji wzrosną co najmniej o kilkanaście procent. Ocieplanie wyłącznie z użyciem wełny będzie zaś droższe o około 40%. Konieczność jej większego zastosowania w ociepleniach i monopol na pasy z pewnością dodatkowo wpłynie na wzrost cen. Potencjalne skutki nowych wymagań w postaci znacznie wyższych kosztów ocieplania budynków odczują przede wszystkim inwestorzy indywidualni, a także deweloperzy, wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe, a w konsekwencji właściciele i nabywcy mieszkań.

Wpływ nowelizacji Warunków technicznych na branżę i rozwój inwestycji

Zmiany na rynku producentów materiałów ociepleniowych

Ograniczenia w stosowaniu dominujących dziś technologii ocieplania budynków, jakie mają wprowadzić nowe Warunki techniczne, mogą istotnie zmienić polski rynek materiałów ociepleniowych. Przede wszystkim uderzą w branżę producentów i wykonawców wykorzystujących materiały styropianowe czy poliuretanowe; zyskać mogą z kolei producenci wełny. Jak wskazują niektórzy przedstawiciele branży, producenci eliminowanych z ociepleń materiałów to często polskie firmy bazujące na rodzinnym kapitale. Proponowane zmiany dla wielu z nich mogą wiązać się z koniecznością ograniczenia prowadzonej działalności.

Wydłużenie i skomplikowanie procesu budowlanego

Aby budownictwo w Polsce mogło się rozwijać, potrzebne jest uproszczenie i przyspieszenie skomplikowanych procedur. Jest to również jedno z głównych celów, dla jakich mają być wprowadzone nowe Warunki techniczne. Część przedstawicieli branży wskazuje jednak, że zamiast deregulacji wspomniane wcześniej zapisy w zakresie bezpieczeństwa pożarowego mogą wiązać się z dodatkowymi, bardziej szczegółowymi wymaganiami nałożonymi na inwestorów, projektantów i architektów. Łączenie wełny i styropianu, poliuretanu czy płyt warstwowych na jednej elewacji czy dachu nie tylko podnosi koszty, lecz także znacząco komplikuje projektowanie i wykonawstwo ociepleń. Brakuje zarówno systemów ociepleń z dwiema termoizolacjami, jak i technicznych możliwości wykonywania takich ociepleń, bo wełna, z uwagi na gorszą izolacyjność, wymaga zastosowania większej grubości pasów niż pozostała część ocieplenia. Problemem będą mostki cieplne, rożne właściwości cieplnowilgotnościowe obu materiałów oraz konieczność mechanicznego mocowania wełny, która ma niską odporność na rozrywanie i ściskanie, a jest nawet osiem razy cięższa od styropianu. Dodatkowe wyzwanie stanowić będzie docieplanie istniejących już ociepleń. W związku z brakiem możliwości mocowania ciężkiej wełny do istniejącego ocieplenia ze styropianu może zachodzić konieczność zrywania całych wykonanych już ociepleń.

Według założeń nowe Warunki techniczne będą miały zastosowanie przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynku lub jego części, zgodnie z ich przeznaczeniem. W obliczu takich zmian wielu inwestorów oraz właścicieli istniejących budynków może zrezygnować z planowanych prac, co negatywnie wpłynęłoby na liczbę inwestycji i termomodernizacji oraz efektywność energetyczną tych budynków.

Zwiększone straty energii i wyższe koszty ogrzewania pomieszczeń

Ważnym celem nowego rozporządzenia jest również poprawa efektywności energetycznej budynków.
Obowiązek wprowadzenia pasów z wełny na fasadach i dachach budynków będzie jednak – jak wskazuje część przedstawicieli branży ociepleniowej – oznaczać zwiększenie strat ciepła zamiast ich zmniejszenia. Stanie się tak ponieważ wełna, która ma gorsze parametry termoizolacyjne, wymaga zastosowania grubszej warstwy tego materiału niż łączone z nią styropian czy płyty PIR. Pozostawienie takich różnic w izolacyjności termicznej na elewacji czy dachu to zwiększone ryzyko powstawania mostków termicznych, a co za tym idzie strat energii.

Nowe Warunki techniczne – podsumowanie

Cele nowego rozporządzenia, takie jak poprawa efektywności energetycznej budynków oraz ich większa dostępność dla osób starszych i niepełnosprawnych, są jak najbardziej słuszne i oczekiwane. Część proponowanych regulacji, w szczególności dotyczących ocieplania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe, z pewnością wymaga ponownej, dokładnej analizy. Zmiany mają wejść w życie najpóźniej we wrześniu 2026 roku. Konsultacje projektu potrwają do 13 lipca 2025 roku. O ostatecznym kształcie rozporządzenia, na podstawie wyników konsultacji, zadecyduje Ministerstwo Rozwoju i Technologii. Pełna wersja nowych Warunków technicznych wraz informacjami na temat konsultacji są dostępne na rządowej stronie dotyczącej nowelizacji rozporządzenia.

Źródło: mat. prasowe PSPS; oprac. redakcji