Kategoryzacja obiektów hotelowych w Polsce i za granicą

Co tak naprawdę oznaczają gwiazdki hotelowe – kategoryzacja obiektów hotelowych w Polsce

Jak wynika z najnowszego raportu GUS „Turystyka w 2024 r.”, w ubiegłym roku z turystycznych obiektów noclegowych w Polsce skorzystało 40,8 mln turystów. Według stanu na 31 lipca 2024 r. na gości czekało 839,4 tys. miejsc noclegowych, z czego 411,5 tys. miejsc (49,0%) w obiektach hotelowych – hotele trzy- i czterogwiazdkowe oferowały ich odpowiednio 128,6 tys. i 103,4 tys., a pięciogwiazdkowe 28,6 tys. Goście hotelowi, czy to planujący podróż w celach służbowych, czy też wypoczynkowych, poszukują obiektów dostosowanych do ich oczekiwań względem standardu, a jednocześnie wpisujących się w założony budżet. Jednym z kryteriów ułatwiających dokonanie wyboru są gwiazdki hotelowe. Często jednak obiekty oznaczone tą samą liczbą gwiazdek, ale położone w różnych krajach, świadczą usługi o zupełnie różnych standardach. Z czego wynikają te różnice?

Przede wszystkim należy podkreślić, że nie istnieje jeden system kategoryzacji obiektów hotelowych. Niektóre kraje stosują standaryzacje międzynarodowe, takie jak np. Hotelstars Union (popularny w krajach europejskich) oraz American Automobile Association (popularny w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku), inne zaś regulują te kwestie za pomocą krajowych przepisów, a są też i takie, w których nie stosuje się żadnego z systemów. W Polsce obiekty hotelowe mogą ubiegać się o przyznanie danej liczby gwiazdek na podstawie Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych oraz stosowych rozporządzeń wykonawczych.

Rodzaje obiektów hotelarskich a gwiazdki hotelowe

Zgodnie ze wspomnianą Ustawą o usługach hotelarskich wyróżnia się następujące rodzaje obiektów hotelarskich:

• hotele – to obiekty mające co najmniej 10 pokoi, w tym większość miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych, świadczące szeroki zakres usług związanych z pobytem klientów; kategoryzacja – gwiazdki hotelowe od 1–5;
• motele – położone przy drogach, dysponują parkingiem, mają co najmniej 10 pokoi, w tym większość miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych; kategoryzacja – gwiazdki od 1–5;
• pensjonaty – obiekty mające co najmniej 7 pokoi, świadczą dla swoich klientów całodzienne wyżywienie; kategoryzacja – gwiazdki od 1–5;
• kempingi (campingi) – to obiekty strzeżone, które umożliwiają nocleg w namiotach, samochodach mieszkalnych (campobusach) i przyczepach samochodowych, przyrządzanie posiłków, parkowanie samochodów, a także świadczą usługi związane z pobytem klientów; obiekty te mogą dodatkowo umożliwiać nocleg w domkach turystycznych lub innych obiektach stałych; kategoryzacja – gwiazdki od 1–4;
• domy wycieczkowe – mają co najmniej 30 miejsc noclegowych, są dostosowane do samoobsługi klientów oraz świadczą minimalny zakres usług związanych z pobytem klientów; kategoryzacja – trzy kategorie oznaczone cyframi rzymskimi (I–III);
• schroniska młodzieżowe – to obiekty przeznaczone do indywidualnej i grupowej turystyki młodzieżowej, dostosowane do samoobsługi klientów; kategoryzacja – trzy kategorie oznaczone cyframi rzymskimi (I–III);
• schroniska – zlokalizowane poza obszarami zabudowanymi, przy szlakach turystycznych, świadczą minimalny zakres usług związanych z pobytem klientów; brak kategoryzacji;
• pola biwakowe – obiekty niestrzeżone, które umożliwiają nocleg w namiotach; brak kategoryzacji.

Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, że zaszeregowanie obiektu nie następuje samoistnie czy w wyniku zewnętrznych kontroli. Może nastąpić jedynie na wniosek przedsiębiorcy – skierowany do urzędu marszałkowskiego (hotele, motele, pensjonaty) lub do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwych ze względu na miejsce położenia obiektu (pola biwakowe).

Gwiazdki hotelowe – kryteria standaryzacji obiektów hotelowych

Polski system kategoryzacji

Gwiazdki hotelowe wiążą się z określonymi wymogami infrastrukturalnymi, wyposażeniem i standardem usług. Obowiązujące obecnie przepisy wyznaczają następujące kryteria:

• hotel jednogwiazdkowy (minimalny standard) – pokój jednoosobowy musi mieć około 8–10 m², czteroosobowy ok. 16 m²; wyposażenie: łóżka o wym. 90 × 200 cm (pojedyncze) lub 140 × 200 cm (dwuosobowe), szafa (min. trzy wieszaki/os.), stolik lub biurko, krzesło, lustro, lampka nocna. Wygospodarowanie łazienki w pokoju nie jest konieczne w starszych obiektach – jeśli jest, wymaga wanny/prysznica, umywalki z blatem, WC. Usługi: całodobowa kawa/herbata, serwowanie śniadań, przechowanie bagażu, budzenie na życzenie, apteczka i pierwsza pomoc, telewizja w miejscu ogólnodostępnym, zmiana pościeli/ręczników co trzy dni lub na życzenie gościa;
• hotel dwugwiazdkowy – musi spełniać wszystkie wymogi przewidziane dla obiektów jednogwiazdkowych oraz posiadać dodatkowe udogodnienia. Pokój jednoosobowy ma min. 9 m², czteroosobowy ok. 18 m². Usługi: dodatkowo bar kawowy/aperitif-bar dla gości;
• hotel trzygwiazdkowy (średni standard) – powierzchnia pokojów minimum 10 m² (pokój jednoosobowy) oraz 16 m² (trzyosobowy). Wyposażenie: poza ww. standardami co najmniej jedno gniazdko przy biurku, telefon i telewizor w pokoju, podstawowe przybory do prasowania, radio, woda butelkowana dla gości; w łazience: dywanik pod wanną, dodatkowy ręcznik kąpielowy. Usługi: dodatkowo room service czynny min. 18 godz. na dobę, pranie i prasowanie, restauracja dostępna na terenie obiektu (może być zewnętrzna, ale maks. do 500 m);
• hotel czterogwiazdkowy (wysoki standard) – powierzchnia pokojów: min. 12 m² (jednoosobowy) i 16 m² (dwuosobowy). Wyposażenie: dodatkowo wymagana jest klimatyzacja (lub systemy zapewniające wymianę powietrza i stabilne warunki) w pomieszczeniach ogólnodostępnych i pokojach, w pokojach sofa lub fotele i stolik, minibar lub lodówka, w łazience – suszarka do włosów. Usługi: całodobowa kawa/herbata, dzienniki do kupienia, usługi bagażowe (porter), strefa wellness (basen, sauna, siłownia, solarium, masaże itp. – co najmniej dwa rodzaje) oraz codzienna zmiana pościeli na życzenie gościa. Obiekt czterogwiazdkowy powinien zapewniać też całodobową recepcję, personel mówiący w językach obcych, a także uwzględniać udogodnienia dla niepełnosprawnych (np. podjazdy, dostosowane toalety);
• hotel pięciogwiazdkowy (luksusowe wyposażenie i usługi) – powierzchnia pokojów: min. 14 m² (jednoosobowy), 18 m² (dwuosobowy). Dodatkowe wyposażenie: sejf w pokoju, w łazience szlafrok. Ponadto oferowane są najwyższy poziom obsługi i dodatkowe udogodnienia, takie jak eleganckie restauracje, obsługa konsjerża, całodobowe usługi pralni czy obsługa kelnerska.

Wypełnienie powyższych standardów jest weryfikowane podczas oceny obiektu przez specjalne komisje –inspektorzy sprawdzają zarówno wyposażenie (m.in. sprzęt, meble) obiektu i pokoi, jak i liczbę personelu czy oferowane usługi.

Inne systemy kategoryzacji – gwiazdki hotelowe za granicą

Poza Polską funkcjonuje wiele ujednoliconych i krajowych systemów oceny. Najpopularniejsze z nich to Hotelstars Union oraz American Automobile Association (AAA).

Hotelstars Union – europejskie gwiazdki hotelowe

Hotelstars Union to współpraca stowarzyszeń hotelarskich zainicjowana w 2009 r. pod patronatem HOTREC – Hospitality Europe. Obecnie w projekcie uczestniczy 20 krajów, w tym Polska (od 2022 r.). Głównym celem Hotelstars Union jest wdrożenie wspólnego systemu klasyfikacji obiektów hotelarskich. Przejrzysty i jednolity system ułatwia gościom podjęcie decyzji o wyborze obiektu o oczekiwanym standardzie.

• hotel jednogwiazdkowy – obiekt powinien zapewniać między innymi: dostęp do internetu WLAN w pomieszczeniach ogólnodostępnych i pokojach, dostępność 24 godziny na dobę, cyfrowo lub telefonicznie, 8-godzinna fizyczna dostępność w hotelu lub 24-godzinne samodzielne zameldowanie i wymeldowanie, restauracja (z wyjątkiem lokali oferujących wyłącznie śniadania), śniadanie kontynentalne z produktami przyjaznymi alergikom, codzienne sprzątanie pokoju (opcja anulowania), zmiana ręczników na życzenie i zmiana pościeli co najmniej raz w tygodniu, płatność bezgotówkowa; wymagania dotyczące standardu pokoju: wszystkie pokoje z prysznicem/WC lub wanną/WC i lustrem, podstawowe kosmetyki do kąpieli, ręcznik kąpielowy, urządzenia zaciemniające, stół lub biurko, odbiornik telewizyjny, dodatkowe łóżeczko dziecięce na życzenie;
• hotel dwugwiazdkowy – oprócz wymagań stawianych obiektom jednogwiazdkowym w pokoju powinny znajdować się ręczniki do rąk i kąpielowe, a także lampka do czytania przy łóżku;
• hotel trzygwiazdkowy – poza wymaganiami przewidzianym dla hoteli mających jedną czy dwie gwiazdki hotelowe inne kryteria standardu to m.in. obsługa przez dwujęzyczny personel, 10 godzin fizycznej dostępności w hotelu lub 8 godzin fizycznej dostępności w hotelu plus 24 godziny na samodzielne zameldowanie i wymeldowanie, bufet śniadaniowy lub równoważne menu, usługi prania i prasowania, centralny sejf; w pokoju dodatkowo biurko z oświetleniem, lustro toaletowe, suszarka do włosów, oferta napojów;
• hotel czterogwiazdkowy – poza ww. wymaganiami hotel ubiegający się o cztery gwiazdki hotelowe powinien zapewniać lobby z miejscami do siedzenia i napojami, bar hotelowy lub część wypoczynkową, 14-godzinna recepcja; fizycznie dostępna 24 godziny na dobę, bar lub salon z obsługą, bufet śniadaniowy z obsługą, minibar lub maxibar, lub napoje do 12 godzin w ramach obsługi pokoju; w pokoju wybór różnych rodzajów poduszek, wygodne siedzisko (tapicerowany fotel/kanapa) z bocznym stolikiem/półką, międzynarodowe kanały telewizyjne, szlafrok i kapcie na życzenie, dodatkowa zmiana pościeli na życzenie;
• hotel pięciogwiazdkowy – poza ww. kryteriami obiekt powinien zapewniać 24-godzinną recepcję, bar lub salon z obsługą (co najmniej 7 dni w tygodniu), bufet śniadaniowy z obsługą kelnerską lub równoważne menu śniadaniowe, menu śniadaniowe z obsługą pokoju, restaurację czynną 7 dni w tygodniu, minibar oraz całodobową obsługę pokoju w zakresie posiłków i napojów, usługi parkingowego, konsjerża, przechowalnia bagażu, usługi prasowania, czyszczenia butów i szycia, usługa transferu lub limuzyny, wieczorny serwis; w pokoju łóżka pojedyncze min. 0,90 m szerokości materaca, łóżka podwójne o szerokości materaca min. 1,80 m, opcja pełnego zaciemnienia, biurko o powierzchni 0,6 m² z oświetleniem i gniazdkiem elektrycznym, sejf w pokoju, żelazko lub parowiec i deska do prasowania na życzenie/prasowalnia, szlafrok i kapcie w pokoju.

American Automobile Association (AAA)

System American Automobile Association (AAA) został opracowany w 1977 r. i jest stosowany dla obiektów w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Meksyku. Klasyfikacja odbywa się według skali od jednej do pięciu diamentów (podobnie jak gwiazdki hotelowe). Sformułowane w systemie AAA kryteria skupiają się na komforcie gości (funkcjonalność i jakość wyposażenia, zakres udogodnień), ogólnej estetyce obiektu (w tym lokalizacja i otoczenie, jak również sama architektura budynku), a także dostępności różnych usług dla podróżnych (standardy recepcji, concierge, room service). Uczestnictwo w programie jest dobrowolne, odpłatne, ale posiadane certyfikaty są uznawane za prestiżowe. Standaryzowane w AAA obiekty podlegają corocznej kontroli przez inspektorów organizacji.

Oprócz powyższych systemów standaryzacji – Hotelstars Union (popularny w krajach europejskich) oraz American Automobile Association – rozpoznawalne są również:

• Forbes Travel Guide – system amerykański, przyznający od jednej do pięciu gwiazdek („Forbes Stars”) na podstawie ponad 800 szczegółowych kryteriów, z naciskiem na jakość obsługi i detale aranżacyjne wnętrz czy
• Mobil Travel Guide – opracowany przez amerykańską agencję Mobil, przyznaje gwiazdki za luksus i unikatowość doświadczania pobytu, z silnym naciskiem na spersonalizowane podejście do gościa.

Poszczególne systemy różnią się zakresem kryteriów oraz wagą poszczególnych elementów oceny. Wspólnym celem pozostaje jednak zapewnienie transparentności rynku hotelarskiego i ułatwienie wyboru obiektu przez gościa.