Czyste Powietrze 2026 – jakie zasady rządowego programu dotacji?

Czyste Powietrze 2026 – jakie zasady przyznawania środków?

Program rządowego wsparcia wymiany nieefektywnych źródeł ciepła oraz prac termomodernizacyjnych domów w ostatnich latach cieszył się ogromnym zainteresowaniem Polaków. Jak czytamy na stronie programu Czyste Powietrze, od września 2018 r. do stycznia 2026 r. wpłynęło 1 085 416 wniosków i podpisano 952 884 umowy, na podstawie których wypłacono już niemal 19,5 mld zł! Dzięki przyznanym środkom zmodernizowano ponad 453 tys. budynków oraz wymieniono powyżej 393 tys. nieefektywnych źródeł ciepła. Statystyki te świadczą o dużym zainteresowaniu programem, choć ze względu na stwierdzane nieprawidłowości w realizacji umów, takie jak przedkładanie fikcyjnych faktur, zawyżanie kosztów, niewykonywanie wszystkich prac czy brak odpowiedniego nadzoru nad jakością prac, program przez pewien czas był zawieszony. Po wznowieniu mechanizmu w ubiegłym roku wprowadzono wiele istotnych zmian zarówno w odniesieniu do wysokości przyznawanych środków, jak i zasad realizacji programu. Wśród najważniejszych wskazać należy: nowe progi dochodowe i limity, obowiązkowe audyty energetyczne czy wprowadzenie wsparcia operatorów. W 2026 r. zasadniczo mechanizm funkcjonuje na tych samych zasadach, choć zapowiedziano wprowadzenie kilku nowości. Kto i w jakim zakresie może skorzystać z programu Czyste Powietrze 2026?

Najważniejsze zasady programu Czyste Powietrze 2026

• Określone progi dochodowe i limity finansowania w poszczególnych kategoriach kosztów kwalifikowanych.
• Wypłata zaliczek bezpośrednio na konto beneficjenta programu.
• Obowiązkowe przeprowadzenie audytu energetycznego przed realizacją przedsięwzięcia oraz uzyskanie świadectwa charakterystyki energetycznej po zakończeniu prac.
• Wsparcie operatorów programu w przeprowadzeniu procedury dla osób ubiegających się o podwyższony i najwyższy poziom dotacji – od składania wniosków przez realizację inwestycji po jej rozliczenie.
• Konieczność wykazania własności nieruchomości od minimum 3 lat (z wyjątkiem nabycia w drodze spadku).
• Zwiększona kontrola prawidłowości realizacji dotowanej inwestycji.

Kto może skorzystać z finansowania w ramach Czystego Powietrza 2026?

Zgodnie z zasadami programu o przyznanie środków mogą ubiegać się osoby fizyczne, które – co istotne – od minimum trzech lat są właścicielami lub współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego lub wydzielonego w budynku jednorodzinnym lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Zwolnione z obowiązku wykazania minimalnego trzyletniego okresu posiadania takiego budynku lub lokalu są osoby, które nabyły je w drodze spadku.

Beneficjentami programu Czyste Powietrze 2026 mogą być również osoby prowadzące działalność gospodarczą (pozarolniczą działalność gospodarczą, działalność nieewidencjonowaną). Aby jednak wnioskować o podwyższony poziom finansowania, roczny przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej nie może przekroczyć czterdziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Jeśli zaś wniosek dotyczy najwyższego poziomu finansowania – dwunastokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Jakie formy dofinansowania w aktualnej wersji Czystego Powietrza?

W obecnej formule programu dostępne są dwie formy wsparcia na prace termomodernizacyjne czy wymianę nieefektywnych źródeł ciepła. Dostępne we wszystkich poziomach finansowania – podstawowym, podwyższonym oraz najwyższym – są dotacje. To środki wypłacane w całości lub podzielone na maksymalnie trzy części, które przyznaje wojewódzki fundusz ochrony środowiska i gospodarki wodnej (WFOŚiGW). Warunkiem otrzymania dotacji jest złożenie wniosku oraz udokumentowanie realizacji przedsięwzięcia zgodnie z zasadami programu. Osoby ubiegające się o podwyższone i najwyższe finansowanie mogą również wnioskować o dotację z prefinansowaniem. Aby otrzymać zaliczkę przed rozpoczęciem inwestycji, beneficjent powinien złożyć dyspozycję jej wypłaty oraz fakturę zaliczkową wystawioną przez wykonawcę przedsięwzięcia. W przypadku dotacji z prefinansowaniem procedura przebiega przez operatora programu.

Progi dofinansowania – Czyste Powietrze 2026

W ramach Czystego Powietrza w 2026 r. można ubiegać się o dotację w jednym z trzech poziomów dofinansowania, zależnie od wysokości uzyskiwanego rocznego dochodu:

• poziom podstawowy – do 40% dofinansowania przy progu dochodowym w wysokości 135 000 zł/rok;
• poziom podwyższony – do 70% dofinansowania przy progu dochodowym w wysokości:
  • 2250 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym,
  • 3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym;
• poziom najwyższy – do 100% dofinansowania przy progu dochodowym w wysokości:
  • 1300 zł/osobę w gospodarstwie wieloosobowym,
  • 1800 zł w gospodarstwie jednoosobowym,
  • lub przy otrzymywaniu zasiłków: stałego, okresowego, rodzinnego, specjalnego opiekuńczego

Na co można wziąć dotację w programie Czyste Powietrze 2026?

Głównym celem programu jest wsparcie obywateli w termomodernizacji budynków oraz wymianie źródeł ciepła na te o większej efektywności i mniejszym wpływie na środowisko naturalne. Pozyskane środki można zatem przeznaczyć przede wszystkim na:

• ocieplenie i docieplenie budynku,
• wymianę stolarki okiennej i drzwiowej,
• wykonanie lub zmodernizowanie instalacji grzewczych.
• wymianę tzw. kopciuchów na  efektywne i prośrodowiskowe źródła ciepła,
• systemy wentylacji z odzyskiem ciepła.

Zakres dotowanych prac uzależniono od wskaźnika zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzewania budynku przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia. W przypadku budynków  o wskaźniku poniżej 80 kWh/(m²·rok) w programie Czyste Powietrze 2026 można dofinansować jedynie wymianę źródła ciepła; przy wskaźniku wynoszącym od 80 do 140 kWh/(m²·rok) – tylko wymianę źródła ciepła lub tylko termomodernizację (jeśli już jest efektywne źródło ciepła) lub wymianę źródła ciepła i termomodernizację; natomiast przy wskaźniku powyżej 140 kWh/(m²·rok) – tylko termomodernizację (jeśli budynek jest już wyposażony w efektywne źródło ciepła) lub wymianę źródła ciepła i termomodernizację. Powyższy warunek ma wyeliminować przypadki, w których zakupione przy wsparciu programu nowoczesne źródła ciepła generowały tzw. rachunki grozy ze względu na niedostateczną termoizolację budynku.

Operatorzy programu – wsparcie w realizacji dotacji

Wprowadzone w nowej odsłonie programu rozwiązanie ma stanowić istotne wsparcie beneficjentów najwyższego i podwyższonego poziomu dofinansowania. Obsługa operatorów jest bezpłatna i obejmuje pomoc na każdym etapie – od możliwości udziału w programie i przygotowania wniosku przez realizację przedsięwzięcia aż po jego rozliczenie. W przypadku ubiegania się o dotacje z prefinansowaniem oraz dotacje w najwyższym poziomie finansowania obsługa przez operatora jest obowiązkowa. Opcjonalnie mogą z niej skorzystać beneficjanci dotacji w podwyższonym poziomie w opcji bez prefinansowania. Funkcję operatorów pełnią przede wszystkim gminy zgłoszone do tej funkcji, a także Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Czyste Powietrze 2026 – nowości w programie

Choć główne zasady przyznawania dotacji pozostają takie same jak w ubiegłym roku, jeszcze w 2026 r. planuje się wprowadzenie kilku nowości. Jak podaje PAP, prezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) Dorota Zawadzka-Stępniak zapowiada wprowadzenie bonów na wykonanie audytu energetycznego oraz uruchomienie tzw. listy sprawdzonych wykonawców z branży termomodernizacyjnej. Przygotowywana lista ma stanowić rekomendację i pomoc w wyborze wykwalifikowanych firm, skorzystanie z usług wykonawcy spoza wykazu nie będzie zatem wykluczać z udziału w programie czy wpływać na poziom przyznanej dotacji. Według zapowiedzi lista ma być udostępniona z końcem pierwszego kwartału 2026 r. Drugą nowością w Czystym Powietrzu 2026 mają być specjalne bony, będące formą odrębnego finansowania obowiązkowych audytów energetycznych. W założeniu rozwiązanie to ma ułatwić przystąpienie do programu osobom, dla których konieczność początkowego poniesienia kosztów audytu stanowi istotną barierę w podjęciu decyzji o termomodernizacji domu. Dostępność bonów zapowiadana jest na pierwszy kwartał tego roku.