Czym jest BREEAM? Charakterystyka systemu certyfikacji BREEAM

Czym jest BREEAM?

Certyfikat BREEAM (ang. Building Research Establishment Environmental Assessment Metod) to międzynarodowy, wielokryterialny schemat oceny budynków ekologicznych, mający swój początek w Wielkiej Brytanii. Obecnie jest to jeden z najbardziej rozpoznawalnych systemów certyfikacji budynków Europie. Wpisuje się w aktualne strategie realizowania polityki zrównoważonego rozwoju w branży budownictwa, a także służy poszerzaniu wiedzy o ekologicznym i zrównoważonym projektowaniu i podejściu do procesu budowy. System BREEAM powstał  w 1990 roku. Sam podręcznik, czyli zbiór wszystkich wytycznych certyfikacji, przez kolejne lata ulegał zmianom i modyfikacjom. Na przełomie 2021 i 2022 roku wydano najnowszą wersję BREEAM International New Construction w wersji v6 i jest ona aktualnie obowiązująca.

Warto nadmienić, że ostateczny certyfikat BREEAM, niezależnie od wybranego schematu oceny, przyznawany jest przez jednostkę certyfikującą w Wielkiej Brytanii – BRE Global. Cały proces wymaga jednak zaangażowania i pośrednictwa  uprawionego konsultanta – asesora BREEAM. BRE publikuje pełną listę aktywnych asesorów  na stronie internetowej BRE: GreenBook Live. Możliwe jest tam także wyszukanie certyfikowanych obiektów.

Punktacja w systemie BREEAM

W procesie certyfikacji BREEAM stosowana jest poniższa skala ocen, zależna od procentowej ilości uzyskanych punktów:

• <30% punktów – „Unclassified”,
• ≥30% punktów – „Pass”,
• ≥45% punktów – „Good”,
• ≥55% punktów – „Very Good”,
• ≥70% punktów – „Excellent”,
• 85% lub więcej punktów – „Outstanding”.

Należy podkreślić, że aby uzyskać dany poziom oceny, nie liczy się jedynie końcowy wynik, a także kluczowe jest spełnienie standardów minimalnych. Dla każdego poziomu oceny są one określone szczegółowo. Im wyższy poziom oceny, tym więcej wymagań minimalnych należy spełnić. Są one także zróżnicowane pod kątem zakresu oceny – np. ‘shell and core’, ‘fully fitted’ czy ‘shell only’.

Schematy w systemie BREAAM

W zależności od rodzaju inwestycji i zakresu robót system certyfikacji BREEAM może zostać zastosowany dla obiektów nowych (New Construction), istniejących (In Use) oraz przebudowywanych, remontowanych (Refurbishment and Fit-Out). Ciekawym zagadnieniem jest także możliwość certyfikowania projektów planowania przestrzennego lub infrastruktury (Comunities, Infrastructure). W części schematów dostępna jest opcja oznaczenia zakresu oceny, w zależności od obiektu i jego funkcji – ‘shell and core’, ‘shell only’ oraz ‘fully fitted’. Na przykład obiekty biurowe na wynajem najczęściej będą certyfikowane w zakresie ‘shell and core’, czyli certyfikacja wyłącznie części wspólnych, z wyłączeniem poszczególnych aranżacji najemców.

Obecnie najwięcej obiektów w Polsce to inwestycje nowo powstałe, oceniane według schematu International New Construction. W perspektywie najbliższych lat przewiduje się większe zainteresowanie przebudową już istniejących budynków (schemat Refurbishment and Fit-Out), a także certyfikację budynków o innych funkcjach, mniej popularnych w kontekście zielonych certyfikatów – obiektów mieszkaniowych, handlowych czy przemysłowych. W związku z dużym przyrostem nowych obiektów przemysłowych poza miastami, na terenach zielonych, można założyć, że działek położonych w korzystnej lokalizacji będzie coraz mniej, a obiekty istniejące bez certyfikatu będą wymagały dostosowania do wymagań nowych najemców czy właścicieli.

Sam proces certyfikacji i oceny dokumentacji wygląda bardzo podobnie, niezależnie od tego, czy certyfikujemy obiekty nowe, remontowane czy istniejące. Niemniej jednak dla każdego z opisanych schematów asesor musi uzyskać osobne akredytacje i przejść szkolenie.

Kategorie w systemie BREEAM i ich charakterystyka

W certyfikacji BREEAM stosuje się wiele zróżnicowanych kryteriów, które pogrupowane zostały na 10 osobnych kategorii jak niżej:

• Zarządzanie,
• Zdrowie i dobre samopoczucie,
• Energia,
• Transport,
• Woda,
• Materiały,
• Odpady,
• Wykorzystanie terenu i ekologia,
• Zanieczyszczenia,
• Innowacje.

Każda z tych kategorii składa się z pojedynczych wymogów (najczęściej technicznych lub związanych z prowadzeniem budowy, ekologią, zarządzaniem projektem), za spełnienie których przyznawane są punkty. Suma możliwych do uzyskania punktów w poszczególnych kategoriach jest inna, a dodatkowo każda kategoria ma inną wagę procentową – dlatego 1 punkt w kategorii Zarządzanie nie będzie miał takiej samej wartości jak 1 punkt w kategorii Woda itd. BRE określa wagi procentowe osobno dla każdego kraju na podstawie weryfikacji lokalnych warunków oraz standardów technicznych, nierzadko w porozumieniu z krajowymi konsultantami, promując tym samym te najbardziej istotne z punktu widzenia danego środowiska. Wytyczne certyfikacji BREEAM w zakresie wykazania zgodności z normami opierają się często na krajowych regulacjach, w przeciwieństwie chociażby do równie popularnego systemu LEED. Często także nakazują projektantom lub innym stronom zaangażowanym w projekt przyjęcie jeszcze bardziej rygorystycznych wymagań niż te wskazane w lokalnych przepisach – przykładem są wytyczne dotyczące ilości odpadów, jakie należy przekazać do recyklingu podczas prowadzenia prac budowlanych.

Certyfikacja BREEAM a proces realizacji inwestycji

Budynek z certyfikatem BREEAM charakteryzuje się nie tylko projektem dostosowanym do wytycznych i spełniającym minimalne wymagania. Oceniane są także: podejście do zarządzania całym procesem projektowym, zaangażowanie odpowiednich konsultantów, prowadzenie procesu budowy czy wybór działki. Promowane jest na przykład budowanie na terenach wcześniej już zagospodarowanych, o niskiej wartości ekologicznej, z dobrym dostępem do transportu publicznego. Certyfikacja kładzie także nacisk na zapewnienie komfortowego i przyjaznego miejsca pracy lub przestrzeni dla potencjalnych użytkowników, ze szczególnym uwzględnieniem osób niepełnosprawnych, o ograniczonej kondycji fizycznej.

Budynki z certyfikatem BREEAM, szczególnie z najwyższymi poziomami oceny, zapewniają wysoką jakość środowiska wewnątrz budynku, głównie dzięki polepszeniu jakości powietrza we wnętrzu, odpowiedniej akustyce, a także właściwym doświetleniu światłem dziennym. Certyfikat BREEAM dla nowych obiektów wydawany jest bezterminowo. Certyfikat dla budynków istniejących powinien być odnawiany co trzy lata w procesie recertyfikacji, który wygląda podobnie do pierwotnego procesu. Tutaj również wymagana jest obecność i wsparcie asesora.

Najważniejsze wymagania

Z punktu widzenia konieczności zachowania równowagi między zasobami naturalnymi, środowiskiem a działalnością człowieka, najważniejszymi wymaganiami BREEAM wydają się, które mają realny wpływ na otoczenie. Są to chociażby kryteria związane z redukcją zużycia energii w obiekcie, obniżenie emisji dwutlenku węgla, stosowanie odnawialnych źródeł energii, ponowne wykorzystanie wody opadowej/szarej czy redukcja zużycia wody przez typowe komponenty sanitarne w budynku. Jedną z najwyżej punktowanych kategorii dla Polski jest właśnie kategoria związana z oszczędnością wody. Dzięki certyfikacji projektanci często decydują się na wdrożenie dodatkowych systemów, pozwalających na jej oszczędność. Przekłada się to realnie na niższe koszty operacyjne funkcjonowania obiektu. Jak wspomniano wcześniej, certyfikacja promuje także inwestycje realizowane na działkach wcześniej zagospodarowanych. Pozwala to na zachowanie terenów zielonych, które są szczególnie cenne w centrach dużych aglomeracji. Dzięki zróżnicowanym kategoriom, BREEAM kładzie również nacisk na działania związane z samym prowadzeniem procesu projektowania, przygotowania inwestycji. Wspierany jest zrównoważony proces projektowy obejmujący wiele stron, nie tylko projektantów, lecz także aktywny udział inwestora czy zarządcy. Dzięki certyfikacji BREEAM w procesie planowania nierzadko pojawiają się ekolodzy, akustycy oraz specjaliści wykonujący obliczenia związane z ryzykiem powodzi i zalania obiektu. Rekomendacje wynikające z przeprowadzonych analiz służą nie tylko pozyskaniu dodatkowych punktów, ale mają realne przełożenie na dalsze decyzje projektowe czy operacyjne.

W BREEAM ważna jest również kwestia przygotowania placu i zaplecza budowy pod kątem bezpieczeństwa i udogodnień dla pracowników, na cały okres realizacji obiektu. System poszerza świadomość ekologiczną, dzięki zwracaniu uwagi na ilość i rodzaj wytwarzanych odpadów, recykling czy pozyskiwanie materiałów z odpowiedzialnych źródeł, często posiadających odpowiednie certyfikaty i deklaracje. W przypadku procesu rozbiórek pojawiają się także wytyczne dotyczące wykonania szczegółowego audytu przedrozbiórkowego i oddania części odpadów do ponownego przetworzenia.

Certyfikacja BREEAM krok po kroku

Po wyborze akredytowanego specjalisty – asesora, początek procesu certyfikacji BREEAM sprowadza się do weryfikacji wszystkich założeń projektowych, oceny planowanego procesu inwestycyjnego przez konsultanta oraz oszacowania poziomu certyfikatu, oczywiście w porozumieniu z inwestorem. Na tym etapie często rejestruje się obiekt w systemie BREEAM, gdzie potem zostanie złożona ostateczna dokumentacja i przesłana do oceny jednostki certyfikującej. Jest to również moment, kiedy asesor wydaje szczegółowe rekomendacje i wytyczne związane z projektem oraz budową. Należy pamiętać o obligatoryjnym spełnieniu standardów minimalnych dla danego poziomu oceny. Niespełnienie nawet jednego z nich skutkuje brakiem możliwości uzyskania certyfikatu BREEAM na danym poziomie. Często spełnienie ich nie jest dodatkowo punktowane, a jedynie konieczne dla uzyskania danego poziomu.

Design Stage i Post Construction Stage – dwa etapy certyfikacji

Sam proces certyfikacji może zostać podzielony na dwie składowe – ocenę Design Stage (uzyskanie certyfikatu Interim) oraz Post Construction Stage (uzyskanie certyfikatu Final). Możliwa jest także ocena jednoetapowa, tzw. Post Construction Assessment – wówczas do oceny jednostki certyfikującej przesyłana jest dokumentacja powykonawcza wraz z potwierdzeniem działań wykonanych na etapie projektowania, wskazaniem wykonanych analiz oraz audytu zdjęciowego z zrealizowanego obiektu. Wówczas pomija się etap projektu i nie składa się wniosku o wydanie certyfikatu Interim. Jest to forma polecana dla inwestycji, w którym sam etap projektu i koncepcji nie jest wyraźnie zaznaczony, a budowa odbywa się w krótkim czasie (np. formuła „zaprojektuj i wybuduj”). Ocena Design Stage to złożenie dokumentacji projektowej, które najczęściej następuje na etapie projektu wykonawczego, z uwagi na jego wysoki stopień szczegółowości. Ocena Post Construction Stage polega z kolei na złożeniu pełnej dokumentacji powykonawczej i dowodów ze zrealizowanego obiektu.

Proces weryfikacji

Przekazanie dokumentacji do zweryfikowania i uzyskanie certyfikatu wygląda zazwyczaj podobnie, niezależnie od tego, czy ubiegamy się o ocenę Design Stage czy Post Construction Stage. Asesor zbiera wszystkie wymagane dowody i przesyła je do oceny. Jeśli pojawią się dodatkowe pytania ze strony BRE, odpowiada na nie, aby ostatecznie wyjaśnić wszystkie wątpliwości i otrzymać certyfikat. Zdarza się, że dokumentacja zostanie oceniona pozytywne już po pierwszym przesłaniu. Zazwyczaj jednak pojawiają się uwagi i prośby o doprecyzowanie niektórych punktów, co nierzadko wynika również z różnic związanych z prowadzeniem procesu projektowego lub budowy w Polsce i Wielkiej Brytanii.

Istotne jest, że samo przygotowanie dokumentacji do oceny jednostki certyfikującej BRE przez konsultanta i zespół projektowy/realizacyjny możliwe jest w języku polskim, co zdecydowanie ułatwia proces. Można także przygotować dokumentację w języku angielskim.

BREEAM w Polsce i na świecie

Z pewnością jednym z najpopularniejszych systemów ekologicznych certyfikacji budynków jest właśnie system BREEAM, szczególnie na naszym kontynencie. Z obserwacji rynku wynika, że system BREEAM nadal jest bardzo popularny. Widzimy, że w Polsce często realizuje się właśnie obiekty biurowe, przemysłowe czy handlowe wg schematu International New Construction lub certyfikuje już te istniejące wg wytycznych In Use. Coraz częściej do certyfikacji podchodzą także budynki mieszkaniowe, choć to stale się zmienia. Co ciekawe, budynki te nie są już spotykane jedynie w dużych miastach, ale równie często w mniejszych miasteczkach czy obszarach podmiejskich.

Fakt, że większość certyfikowanych budynków to obiekty biurowe na wynajem, powoduje, że ich największe skupisko to duże miasta i aglomeracje, takie jak Warszawa, Kraków, Wrocław czy Łódź. W najbliższych latach sytuację tę może zmienić stale rosnąca liczba certyfikowanych obiektów przemysłowych, często zlokalizowanych przy głównych węzłach transportu i drogach krajowych, ale jednak już w mniejszych miejscowościach. Warto przypomnieć, że certyfikacji w systemie BREEAM podlegają także obiekty mieszkaniowe – tutaj również obserwuje się coraz większe zainteresowanie deweloperów tematyką certyfikacji.

Certyfikacja BREEAM, od momentu powstania, jest obecna w wielu krajach całego świata i z powodzeniem się rozwija, mimo iż wytyczne ulegają stałym aktualizacjom i rozszerzeniom. Coraz więcej budynków ubiega się o najwyższe poziomy oceny, więc widzimy, że zainteresowanie tematyką certyfikacji wzrasta.

Literatura:

1. Podręcznik BREEAM International New Construction Technical Manual Version 6.0.0 – 01/12/2021 -SD250, BRE Global Ltd 2021
2. www.breeam.com
3. www.greenbooklive.com