Sto

Partnerzy
Merytoryczni

System certyfikacji WELL
fot. Unsplash

Charakterystyka systemu WELL – certyfikat WELL

WELL to system certyfikacji budynków, w którym w centrum zainteresowania znajduje się człowiek, zdefiniowany jako użytkownik obiektu. WELL zawiera wskazówki i dobre praktyki, związane z projektowaniem nastawionym na komfort użytkowania, dostrzegając różnorodność osób przebywających w budynkach.

Creaton

Czym jest system WELL?

WELL to jeden z najnowszych systemów oceny budynków. Powstał w 2014 roku w nowojorskim International WELL Building Institute. System WELL jest odpowiedzią rynku certyfikacji na potrzebę zdefiniowania i zachowania poczucia komfortu człowieka przebywającego w budynkach. Priorytetem jest tutaj zachowanie balansu między jego komfortem, ergonomią pracy, zdrowiem i produktywnością.

Powodem, dla którego powołano system WELL jest fakt, że ludzie większość swojego życia spędzają w budynkach (czasami nawet 90%). Oczywiście zależy to od szerokości geograficznej, rodzaju wykonywanej pracy i upodobań, niemniej czas spędzany w domach czy miejscach pracy jest wskazywany w statystykach jako wiodący.

Zainteresowanie certyfikatem WELL wciąż wzrasta, system kieruje uwagę w stronę użytkowania obiektu i buduje pewną świadomość w tej kwestii wśród inwestorów oraz deweloperów, a także pracowników biur i użytkowników budynków. Coraz częściej certyfikat WELL staje się dopełnieniem innych, wiodących systemów certyfikacji na rynku, takich jak BREEAM czy LEED. Wiele wytycznych i warunków powtarza się, dlatego często w prosty sposób można uzyskać certyfikat WELL w budynkach zrealizowanych zgodnie z wymaganiami wspomnianych wcześniej schematów. Dodatkowo systemy LEED czy BREEAM wykorzystują podobne rodzaje dowodów i dokumentów, co zdecydowanie ułatwia oraz przyspiesza procedury związane z uzyskaniem certyfikatu WELL.

System WELL to swego rodzaju poradnik, jak budować i organizować przestrzeń, w której ludzie mogą pracować bardziej produktywnie, będąc otoczonym komfortową dla siebie przestrzenią. Wytyczne certyfikacji są połączeniem dobrych praktyk projektowych, czynników behawioralnych oraz zdrowotnych z badaniami naukowymi i statystykami. Wynika to z faktu, że najbardziej wiarygodną oceną danej przestrzeni zawsze będzie człowiek oraz jego samopoczucie na koniec dnia, który w niej spędził.

Punktacja w systemie WELL

System WELL charakteryzują trzy oceny, jednak obligatoryjnym jest spełnienie warunków wstępnych (ang. Preconditions), które odpowiadają za 50% wszystkich dostępnych kredytów. Bez nich uzyskanie certyfikatu nie jest możliwe. Po zrealizowaniu wszystkich warunków wstępnych i dodatkowego zakresu, przyznawany jest jeden z trzech poziomów oceny – Silver, Gold lub Platinium:

  • Silver – punktacja pomiędzy 50–60% oraz spełnieniem wszystkich warunków wstępnych,
  • Gold – wymagane jest uzyskanie 70–80% punktów,
  • Platinium – przedział punktacji w zakresie 90–100%.

 

Schematy w systemie WELL

System WELL w większości bazuje na analizach oddziaływania budynków na zdrowie i komfort ludzi. Na potrzeby certyfikacji, dla uporządkowania kryteriów oraz procesu, wyróżnione zostały następujące schematy:

  • New and Existing Buildings – przeznaczony dla budynków nowych i istniejących,
  • New and Existing Interiors – skierowany do nowych oraz istniejących wnętrza,
  • Core and Shell – przygotowany dla obiektów w stanie deweloperskim, gdzie oceniane są jedynie części wspólne budynków.

 

Warto wspomnieć, że po pandemii COVID-19 powstał dodatkowy, prostszy system oceny bazujący na WELL – WELL Health and Safety Rating. Składa się on kilku wymagań z podstawowego schematu oceny oraz dodatkowych wytycznych związanych z bezpieczeństwem i ograniczeniem rozprzestrzeniania się wirusa w miejscach publicznych. Na bazie badań oraz analiz WELL Health and Safety Rating wskazuje odpowiednie procedury, np. regularną kontrolę głównych systemów obecnych w obiekcie (m.in. wentylacji czy instalacji wodnych), pozwalającą na unikanie lub minimalizowanie zagrożenia. Opisane w nim również wymagania dotyczące dezynfekcji, strategie działania w przypadku wystąpienia zagrożenia czy dostępu do opieki zdrowotnej. Należy zwrócić uwagę, że większość kryteriów nie wymusza implementowania kosztownych rozwiązań – dużą część z nich można spełnić jedynie poprzez skuteczne egzekwowanie opisanych procedur przez zarządców i obsługę obiektów.

Kategorie w systemie WELL i ich charakterystyka

System certyfikacji WELL jest wypadkową kilku zasadniczych funkcji określających strategie projektowe i wykonawcze podczas prowadzenia prac nad budynkiem, które wpływają na zdrowie, komfort oraz świadomość użytkowników. Wyróżnia się 10 kategorii oceny – powietrze, woda, światło, fitness, dźwięk, komfort termiczny, umysł, społeczność, materiały, odżywianie.

Powietrze

Punkty przyznawane są tu za wysoki poziom jakości powietrza w pomieszczeniach, najlepiej pochodzącego z naturalnego źródła, a także dążenie do wyeliminowania lub ograniczenia źródeł zanieczyszczeń. Promowany jest zakaz palenia wewnątrz, dobór materiałów wykończeniowych bez LZO (lotne związki organiczne) czy stosowanie uchylnych okien do wentylacji naturalnej pod warunkiem, ze jakość powietrza na zewnątrz jest zadowalająca.

Woda

W tej kategorii weryfikuje się wodę dostępną w obiekcie i jej jakość. Punktowany jest dostęp do wysokiej jakości źródeł wody, zarządzanie nią czy wdrożenie systemów jej uzdatniania na miejscu. Podstawą oceny wody pitnej są limity zanieczyszczeń czy pestycydów. Oceniany jest również stopień jej przezroczystości, smak i zapach. Aby zachęcić użytkowników do picia wody, WELL rekomenduje 30-metrowy dystans od dowolnego stanowiska pracy do najbliższego źródła, np. dystrybutora podłączonego do sieci wodociągowej, wyposażonego w odpowiednie filtry.

Światło/oświetlenie

Powinno sprzyjać produktywnej pracy i koncentracji użytkowników obiektu. Sprawdzana jest dostępność światła dziennego oraz przeszklenie elewacji. Wytyczne skupione są zatem na projektowaniu budynku i aranżacji wnętrz, które łączą światło dzienne oraz sztuczne w sposób optymalny dla wykonywanej pracy.

Fitness (ruch)

Ostatnie lata wyraźnie pokazały, że praca zdalna i brak aktywności fizycznej w godzinach pracy może prowadzić do przyjęcia wyłącznie siedzącego trybu życia. W systemie WELL ważne jest zatem wprowadzenie w obiekcie polityki i programów, które mogą ułatwić aktywność fizyczną. Punktowane jest zorganizowanie miejsca do rekreacji na zewnątrz, np. w postaci ławek, ogrodu lub mini siłowni czy miejsca do spożycia wody pitnej. Lokalizacja obiektu powinna zachęcać do przyjścia do pracy piechotą lub przyjechania rowerem.

Dźwięk

Wrażliwość na hałas, zadbanie o odpowiednio wyciszone przestrzenie do pracy w warunkach skupienia, izolacyjność przegród wewnętrznych – wszystkie te elementy należy wziąć pod uwagę przy projektowaniu budynku, w celu kształtowania komfortowego środowiska wewnętrznego. Istotne jest również odizolowanie przestrzeni od zewnętrznego hałasu, który może zakłócać koncentrację lub relaks.

Komfort termiczny

W systemie WELL promuje się wnętrza, w których użytkownik może regulować temperaturę, a także obecność otwartych przestrzeni z dostępem do widoków na zewnątrz. Co ważne, za komfort termiczny odpowiedzialna jest również prawidłowa wentylacja i dopływ świeżego powietrza.

Umysł

W tej kategorii promowany jest kontakt z naturą i balansu między pracą, a odpoczynkiem. WELL skupia się na dbałości o umysł człowieka – przykładem wspieranych działań może być organizacja biblioteki lub przestrzeni do wyciszenia i relaksu.

Społeczność

WELL uwzględnia odmienne potrzeby różnych ludzi i wspieranie opieki zdrowotnej. Promuje budowanie poczucia wspólnoty czy integrację międzyludzką, dlatego punktowane są m.in. miejsca spotkań. Projekt powinien również uwzględniać wszystkich potencjalnych użytkowników, np. w zakresie korzystania z obiektu – brak progów i barier dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich.

Materiały

WELL zachęca do kompleksowej oceny materiałów wykorzystywanych podczas budowy, modernizacji czy wyposażania i użytkowania obiektów. Głównym celem działań w tej kategorii jest zmniejszenie narażenia człowieka na składniki wyrobów, które mogą mieć negatywny wpływ na jego zdrowie, np. LZO, rozpuszczalniki zawarte w farbach, plastyfikatory, utwardzacze czy barwniki.

Odżywianie

Badana jest dostępność do żywności, w tym owoców i warzyw na terenie obiektu. Rekomenduje się mniejszą ilość cukrów w produktach oraz możliwość zakupu jedzenia dla alergików. Budynek z certyfikatem WELL powinien zachęcać do spożywania niedużych ilości jedzenia poprzez mniejsze talerze i porcje oraz kaloryczność posiłków. Dostępne na terenie obiektu pożywienie powinno być oznaczone przejrzystymi etykietami, pochodzić tylko ze sprawdzonych źródeł oraz mieć wysoką zawartość składników odżywczych.

Najważniejsze wymagania WELL

Trudno wskazać najważniejszy element systemu WELL, ponieważ każda z dziesięciu kategorii wnosi pewną wartość do całego procesu. Z pewnością jednak można uznać, że jednym z najistotniejszych wymagań jest konieczność uzyskania min. 50% wszystkich punktów, aby budynek mógł być certyfikowany.

Czynnikiem wyróżniającym WELL jest także to, że w całości skupia się na człowieku – na jego komforcie oraz zdrowiu fizycznym i psychicznym. Dla porównania inne systemy certyfikacji budynków poruszają ten aspekt w ok. 20–30 procentach. Biorąc pod uwagę fakt, że każdy ceni sobie nieco inne wartości w obiekcie, w jakim przebywa, trudno określić jest najważniejsze kryterium oceny. Dla osób ceniących ciszę i pracę w skupieniu istotne będą kryteria związane z akustyką, ergonomią pracy czy oświetleniem, dla alergików z kolei ważną kwestią będzie dostęp do odpowiedniej żywności o transparentnym składzie. Osoby pracujące koncepcyjnie docenią natomiast możliwość spędzenia czasu na świeżym powietrzu podczas przerwy od obowiązków, odwiedzenia biblioteki czy obcowania ze sztuką.

Certyfikacja WELL krok po kroku

Certyfikacja WELL może objąć zarówno budynki nowe, jak i istniejące, o różnych funkcjach. Najczęściej są to obiekty biurowe, przemysłowe, hotele, parki handlowe, centra sportowe czy rozrywkowe.

Początek procesu to zatem świadoma decyzja o podjęciu współpracy z konsultantem WELL i wdrożeniu wytycznych. Pierwszym krokiem jest rejestracja obiektu w systemie online – wówczas przydzielany jest niezależny Asesor WELL, który będzie pełnił rolę konsultanta. Kolejnym etapem jest zebranie i przekazanie Asesorowi wszystkich potrzebnych dokumentów. Konsultant weryfikuje całość i określa, które z wymagań zostały bądź mogą zostać spełnione. Następnie dokonuje ostatecznej weryfikacji podczas wizyty w obiekcie. Przeprowadza pomiary (np. komfortu termicznego i dostępu do światła dziennego) i pobiera próbki (np. wody). Obecność Asesora na miejscu jest zasadna, ponieważ tylko w taki sposób możliwe jest określenie, czy dana przestrzeń jest komfortowa i bezpieczna dla człowieka.

Po wizycie Asesor odpowiada za potwierdzenie kompletności dokumentacji i opracowuje raport podsumowujący proces. Jeżeli wszystkie założenia zostały spełnione – obiekt otrzymuje certyfikat. Dla budynków i wnętrz wymagana jest recertyfikacja co 3 lata, natomiast dla oceny w systemie Core and Shell nie jest onakonieczna.

Sukces certyfikacji WELL warunkuje ścisła i stała współpraca między inwestorem, zespołem projektowym, konsultantem oraz wykonawcą. Oczywiście proces certyfikacyjny najlepiej rozpocząć na jak najwcześniejszym etapie procesu inwestycyjnego, kiedy mamy realny wpływ na decyzje projektowe i planowanie, co umożliwi wdrożenie większej liczby punktowanych rozwiązań.

WELL w Polsce i na świecie

Warto wiedzieć, że tuż po wejściu na rynek nowego schematu oceny chęć udziału w projekcie zgłosiło ponad 100 obiektów z całego świata. Dla wielu inwestorów czy deweloperów temat podejścia rynku certyfikacji do człowieka i umieszczenie go w centrum uwagi okazał się bardzo interesujący. Obecnie w systemie WELL zrealizowano już ponad 4 tysiące projektów na całym świecie i liczba ta stale rośnie.

W Polsce pierwszy certyfikat WELL został przyznany już w 2018 roku. Otrzymała go siedziba Buro Happold Polska w Warszawie. Z kolei pierwszym polskim budynkiem z WELL Health-Safety Rating był biurowiec KTW I zlokalizowany w Katowicach. Najwyższym wynikiem spośród wszystkich obiektów może cieszyć się Olivia Centre w Gdańsku – wynik ten został pierwszy raz potwierdzony w 2021 roku i powtórzony w 2022 roku.

Korzyści wynikające z wdrożenia wytycznych certyfikacji wydają się wymierne – z pewnością jest to wzrost zadowolenia użytkowników danego obiektu, zwiększenie ich komfortu i poczucia bezpieczeństwa. W oczywisty sposób przekłada się to na produktywność i efektywne wykonywanie swojej pracy w przypadku chociażby biur czy obiektów użyteczności publicznej. Z tego względu wzrost zainteresowanie tego rodzaju certyfikacją jest znaczny na przestrzeni ostatnich lat zarówno na świecie, jak i na rodzimym rynku.

Publikacja artykułu: grudzień 2022 r.

Ocena:

4/5 - (2 ocen)

MOŻE CI SIĘ SPODOBAĆ

W POZOSTAŁYCH SERWISACH

HalePrzemyslowe.plus

Serwis branżowy poświęcony zagadnieniom związanym z halami przemysłowymi, na które składają się m.in. budowa i wynajem, instalacje, automatyka i logistyka czy wyposażenie.

Energetyka.plus

Serwis branżowy poświęcony zagadnieniom z branży energetycznej, na które składają się m.in. infrastruktura energetyczna, urządzenia i instalacje energetyczne, OZE czy przepisy prawne.